انواع اختلالات خواب و بیداری

هر فرد در حدود یک سوم از عمر خود را در خواب بــه سر می برد . کیفیت و کمیت خواب بر روی سلامتی و روابط اجتماعی انسان موثر است . اختلالات خواب اغلب با افسردگی، اضطراب ، و تغییرات شناختی ( مثلاً تفکر ) همراه هستند علاوه بر این ، اختلالات خواب مداوم و پیوسته (هم بی خوابی و هم خواب آلودگی بیش از حد ) عوامل خطر را برای ایجاد بیماری های روانی و اختلالات مصرف مواد تشکیل می دهند . اختلالات خواب ممکن است نشانه آغازگر یک بیماری در فرد باشد . خواب آلودگی از علایم بسیار شایع اختلالات خواب است به طوری که می توان اختلال خواب را با وجود خواب آلودگی مفرط طی روز و یا بی خوابی طی شب تعریف کرد .

” اختلال بی خوابی شایع ترین اختلال خواب است . “

انواع اختلالات خواب و بیداری

در ادامه این مقاله به  انواع اختلالات خواب و بیداری می پردازیم .

• اختلال بی خوابی

• اختلال پر خوابی

• حمله خواب

• اختلالات خواب مرتبط با تنفس

• اختلالات خواب و بیداری ریتم شبانه روزی

• نابهنجاری های خواب

• اختلال کابوس 

• نشانگان پای بی قرار

• اختلال خواب ناشی از مواد یا داروها

اختلال بی خوابی

ویژگی اصلی علائم اختلال بی خوابی ، نارضایتی از کیفیت و کمیت خواب همراه با شکایت در مورد مشکل شروع کردن خواب ، مشکل حفظ کردن خواب که با بیداری های مکرر در طول شب رخ می دهد . هم چنین بیدار شدن در صبح زود دارند که علت بی خوابی می تواند عوامل بسیاری باشد.

اختلال پر خوابی

ویژگی اصلی علائم اختلال پر خوابی ، دوره های مکرر خواب زیاد ظرف یک روز است ، دوره خواب اصلی طولانی یا بیشتر از 9 ساعت در روز که فرد احساس رضایت نمی کند ، و فرد به سختی می تواند بیدار بماند حتی پس از اینکه در طی شب بیشتر از 9 ساعت خوابیده است .

حمله خواب

ویژگی اصلی خواب آلودگی در حمله خواب ، چرت های مکرر هنگام روز است . خواب آلودگی معمولاً هر روز  اتفاق می افتد ، در حمله خواب ممکن است مثلاً فرد در طی سخنرانی یا مثلاً هنگام رانندگی چرت بزند و به خواب برود .

اختلالات خواب مرتبط با تنفس

اختلالات خواب مرتبط با تنفس شامل سه اختلال ، تنفس سطحی وقفه تنفسی انسدادی در خواب ،وقفه تنفسی مرکزی در خواب  ، و هیپوونتیلاسیون مرتبط با خواب است .

اختلالات خواب و بیداری ریتم شبانه روزی

در اختلالات خواب و بیداری ریتم شبانه روزی ناهمخوانی بین ریتم شبانه روزی درونی بدن فرد و برنامه خواب و بیداری بیرونی وجود دارد این بخش شامل نوع مرحله خواب تأخیری ، نوع مرحله خواب پیشرفته ، نوع خواب و بیداری نامنظم ، نوع خواب و بیداری غیر 24 ساعته ، و نوع نوبت کاری است .

نابهنجاری های خواب

نابهنجاری های خواب شامل دو نوع اختلالات برانگیختگی خواب بدون حرکت سریع چشم (NREM) و اختلال رفتار خواب با حرکت سریع چشم (REM) است .
اختلالات برانگیختگی خواب بدون حرکت سریع چشم (NREM) شامل خوابگردی در خواب ، وحشت در خواب است .

اختلال کابوس 

در اختلال کابوس فرد رویاهای بسیار ناراحت کننده دارد که موجب اضطراب ، و ترس فرد می شود . محتوای کابوس معمولا ًبر اقداماتی برای جلوگیری از خطر نزدیک یا مقابله با آن تمرکز دارد .

نشانگان پای بی قرار

در نشانگان پای بی قرار فرد میل شدید به حرکت دادن پاها دارد که در طول استراحت شروع یا بدتر می شود . میل شدید به حرکت دادن پاها  هنگام بعداز ظهر یا شب بدتر از روز است .

اختلال خواب ناشی از مواد یا داروها

علایم اصلی اختلال خواب ناشی از مواد یا داروها  اختلال خواب (بی خوابی ، پرخوابی ، کابوس ، تنفس سطحی وقفه تنفسی انسدادی در خواب ، و … ) برجسته و زیاد است که عمدتاً با تأثیرات مصرف مواد ارتباط دارد .

منابع : 

راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی، ترجمه یحیی سیدمحمدی
آسیب شناسی روانی ترجمه مهدی گنجی
خلاصه روانپزشکی کاپلان و سادوک ، ترجمه فرزین رضاعی

طبق تحقیقات به عمل آمده افرادی که درگیر اختلالات خواب مانند بیدار شدن در طی شب بوده با توجه به  مدت زمان و تعداد دفعات بیداری ناخودآگاه در آن ها خطر مرگ زودهنگام بر اثر بیماری‌های قلبی و عروقی و مرگ به هر علتی بیشتر است. این ارتباط در زنان بیشتر از مردان وجود داشته و این افراد صبح به دلیل نامنظم بودن خواب شأن احساس خستگی و ضعف بیشتری دارند.